Wat een mediator bij een scheiding doet
Een mediator is een onafhankelijke bemiddelaar die u en de andere ouder helpt om samen afspraken te maken. Volgens de Rijksoverheid gaat dat bijvoorbeeld over de opvoeding van de kinderen, de kinderalimentatie en de partneralimentatie.
De mediator neemt geen beslissingen en kiest geen partij. Wat u samen overeenkomt, legt de mediator vast in een schriftelijke overeenkomst. Was u getrouwd, dan neemt u daarna samen één advocaat, die het verzoek tot echtscheiding indient en de afspraken door de rechter laat vastleggen.
Mediation is daarmee iets anders dan relatietherapie. Het doel is een werkbare regeling voor de toekomst, geen oordeel over wie wat fout deed.
Voor ouders draait scheidingsmediation meestal om het ouderschapsplan. Daarin horen in elk geval afspraken over drie onderwerpen (art. 815 lid 3 Rv). Het gaat om de verdeling van de zorg, de manier waarop u elkaar informeert en raadpleegt, en de kosten van de kinderen.
Is mediation verplicht bij een scheiding?
Nee, mediation is in Nederland niet verplicht. Wel verplicht is het ouderschapsplan, als u samen het gezag heeft en uit elkaar gaat (art. 1:247a BW). Hoe u tot dat plan komt, bepaalt u zelf.
De rechter kan echtgenoten wel naar een mediator verwijzen als het verzoekschrift of de zitting daartoe aanleiding geeft (art. 818 lid 2 Rv). Ook als uw procedure al loopt, kunt u kiezen voor mediation naast rechtspraak, maar alleen als u dat allebei wilt (Rijksoverheid).
Tijdens die mediation ligt de rechtszaak stil. Daarna zijn er drie mogelijke uitkomsten:
- u bereikt over alles overeenstemming: de rechter neemt de afspraken op in de uitspraak en de procedure eindigt;
- u bent het over een deel eens: de rechter beslist alleen over de overgebleven geschilpunten;
- u komt er niet uit: de procedure gaat verder en de rechter beslist.
Kijk ook in een bestaand ouderschapsplan, want daarin staat vaak de afspraak om bij onenigheid eerst een mediator in te schakelen.
Termen als gezag, zorgregeling en hoofdverblijf komen in elk ouderschapsplan terug; onze woordenlijst legt co-ouderschap en verwante begrippen eenvoudig uit.
Wat kost mediation bij een scheiding?
Mediation kent geen vaste prijs. De kosten hangen af van het uurtarief van de mediator, de duur van de gesprekken en het aantal gesprekken dat nodig is. Volgens de Rijksoverheid kost een mediator gemiddeld ongeveer € 150 per uur, exclusief btw.
Vooraf spreekt u samen af hoe u de kosten verdeelt, en de mediator legt die verdeling vast in de mediationovereenkomst. U kunt de kosten gelijk verdelen, maar ook naar inkomen.
Heeft u een rechtsbijstandsverzekering? Vraag dan na of uw verzekeraar de kosten van mediation geheel of gedeeltelijk vergoedt.
Betaalde u al griffierecht voor een lopende rechtszaak, dan krijgt u dat niet terug wanneer u daarna voor mediation kiest. Het griffierecht staat los van de mediationkosten.
Gesubsidieerde mediation: de toevoeging en de eigen bijdrage
Met een lager inkomen betaalt de overheid het grootste deel van de mediationkosten via een toevoeging, en betaalt u zelf alleen een eigen bijdrage. U vraagt die toevoeging niet zelf aan: de mediator dient de aanvraag in bij de Raad voor Rechtsbijstand.
De eigen bijdrage voor mediation bedraagt in 2026, volgens de Raad voor Rechtsbijstand:
| Uw situatie | Fiscaal jaarinkomen | Eigen bijdrage |
|---|---|---|
| Alleenstaand | t/m € 25.200 | € 69 |
| Alleenstaand | € 25.201 t/m € 35.400 | € 138 |
| Gehuwd, samenwonend of eenoudergezin | t/m € 35.000 | € 69 |
| Gehuwd, samenwonend of eenoudergezin | € 35.001 t/m € 50.000 | € 138 |
De Raad kijkt naar uw inkomen en vermogen van twee jaar terug, het peiljaar 2024. Is uw inkomen inmiddels aanzienlijk gedaald, dan kunt u peiljaarverlegging aanvragen. Woont u na de scheiding alleen met uw kinderen, dan valt u in de categorie eenoudergezin.
Verwijst de rechter u naar mediation en heeft u geen recht op een toevoeging? Dan zijn dankzij de startbijdrage de eerste 2,5 uur gratis.
Een mediator kiezen
Kies bij voorkeur een mediator uit het MfN-register, het Nederlandse kwaliteitsregister voor mediators. De mediators in dat register zijn getoetst en geregistreerd, en u kunt er zoeken op soort conflict en op regio.
Stel in het kennismakingsgesprek in elk geval deze vragen:
- Bent u gespecialiseerd in familie- en scheidingsmediation?
- Wat is uw uurtarief, en wat kost een gemiddeld traject?
- Werkt u met een toevoeging of met de startbijdrage?
- Hoe betrekt u de kinderen bij het ouderschapsplan?
Die laatste vraag is niet vrijblijvend. In het verzoekschrift aan de rechter moet staan op welke wijze de kinderen bij het opstellen van het ouderschapsplan zijn betrokken (art. 815 lid 4 Rv).
Laat de andere ouder meebeslissen over de keuze. Een mediator die u samen uitkiest, start met het vertrouwen van allebei.
Wanneer heeft mediation geen zin?
Mediation werkt alleen als beide ouders bereid zijn om te praten en gemaakte afspraken na te komen. Weigert de andere ouder elke vorm van overleg, dan blijft alleen de gang naar de rechter over.
Ook bij een langdurig en heftig conflict kan gewone mediation vastlopen. De rechter kan ouders dan verwijzen naar het Uniforme Hulpaanbod, bijvoorbeeld naar ouderschapsbemiddeling of het groepsprogramma Kinderen uit de Knel. Die hulp is gratis, maar wel vrijwillig. Meer daarover leest u in de gids over een vechtscheiding.
Speelt er geweld, dreiging of controle door de andere ouder? Bespreek dan eerst met een advocaat of gezamenlijke gesprekken veilig en zinvol zijn.
Loopt elk gesprek vast, lees dan hoe parallel ouderschap en parallel solo ouderschap werken als alternatief voor gezamenlijk overleg.
Hoe een mediationtraject verloopt
Een traject begint meestal met een kennismakingsgesprek, waarin de mediator uitlegt hoe hij werkt. Daarna tekent u allebei de mediationovereenkomst, met afspraken over vertrouwelijkheid en de verdeling van de kosten.
In de gesprekken daarna komen de onderwerpen één voor één aan bod: de zorgverdeling, de vakanties, de kinderalimentatie en de verdeling van de bezittingen. Tussen de gesprekken door verzamelt u gegevens, zoals loonstroken en een jaaropgave voor de alimentatieberekening.
Het traject eindigt met schriftelijke afspraken: een ouderschapsplan en, bij een echtscheiding, vaak een convenant. Loopt er al een rechtszaak, dan legt u de afspraken vast in een vaststellingsovereenkomst die de rechter bij of in de uitspraak opneemt.
Wil een van u verhuizen, bespreek dan de punten die de rechter weegt bij verhuizen met kind zonder toestemming al in de mediation.
Zo bereidt u zich voor: een werkmap, geen dossier
Neem geen map vol oude ruzies mee naar de mediator, want mediation gaat over de toekomst. Stel daarom een werkmap samen met alleen wat helpt om afspraken te maken:
- Een weekoverzicht van uw kind: school, opvang, sport, vaste afspraken en reistijden.
- Een voorstel voor de zorgverdeling, met de reden vanuit het kind. Bijvoorbeeld: zwemles op woensdag, dus op woensdagmiddag een vaste ouder.
- Inkomensgegevens, zoals loonstroken en een jaaropgave.
- Een kostenoverzicht van het kind. Zie ook verblijfsoverstijgende kosten.
- Een conceptplan, met het voorbeeld ouderschapsplan als kapstok.
Vertaal standpunten naar belangen. "Ik wil de kinderen doordeweeks" is een standpunt; "ze slapen slecht na een wissel op schooldagen" is een belang waarover u kunt onderhandelen.
Schrijf na elk gesprek dezelfde dag op wat voorlopig en wat definitief is afgesproken, en bevestig tussentijdse afspraken schriftelijk. Lees daarvoor hoe u co-ouderschapsafspraken op schrift zet. Mislukt de mediation toch, dan helpt de gids over dossiers voor een familierechtadvocaat bij de volgende stap.
Wat er naast de gesprekken met de mediator nog te regelen valt, staat in deze checklist voor wat te regelen bij een scheiding.
Uw werkmap voor mediation met Casewell
Met Casewell houdt u als ouder een eigen, privé dagboek bij op uw telefoon. U noteert de huidige week van uw kind, de overdrachten en de kosten, met bonnetjes als foto. Na een mediationgesprek legt u de afspraken met datum vast. Voor de mediator exporteert u een PDF met alleen de onderwerpen die op tafel liggen.
Probeer gratisWat kost een mediator bij een scheiding?
Een vaste prijs bestaat niet. Reken op gemiddeld zo'n € 150 per uur exclusief btw, maal het aantal gesprekken. Wie weinig verdient, kan via de Raad voor Rechtsbijstand een toevoeging krijgen.
Is mediation verplicht bij een scheiding?
Nee. Een ouderschapsplan is wel verplicht als u samen gezag heeft. De rechter kan u naar een mediator verwijzen, en in veel ouderschapsplannen staat dat u bij onenigheid eerst mediation probeert.
Wat doet een mediator bij een scheiding?
Een mediator begeleidt de gesprekken tussen u en de andere ouder. Hij of zij is neutraal en beslist niets. De mediator helpt u afspraken te maken en legt die schriftelijk vast.
Kan ik gesubsidieerde mediation krijgen?
Dat hangt af van uw inkomen en vermogen van twee jaar terug. Komt u in aanmerking, dan vraagt de mediator de toevoeging voor u aan bij de Raad voor Rechtsbijstand.
Wanneer heeft mediation geen zin?
Als een van de ouders niet wil praten of afspraken niet nakomt. Speelt er geweld of dreiging, overleg dan eerst met een advocaat of gezamenlijke gesprekken veilig zijn. De rechter kan ook andere hulp aanbieden, zoals ouderschapsbemiddeling.
Wat gebeurt er met mijn rechtszaak tijdens mediation?
Die ligt stil. Komt u er samen uit, dan neemt de rechter de afspraken over. Lukt dat maar deels of niet, dan beslist de rechter over wat nog openstaat.
Bronnen
- Rijksoverheid: Wat zijn de voordelen van mediation als ik ga scheiden?
- Rijksoverheid: Wat kost mediation?
- Rijksoverheid: Kan ik voor mediation kiezen als mijn zaak al bij de rechter loopt?
- Raad voor Rechtsbijstand: Eigen bijdrage
- Raad voor Rechtsbijstand: Wat is een toevoeging?
- Raad voor Rechtsbijstand: Startbijdrage mediation bij verwijzing
- MfN-register
- Rechtspraak: Het Uniforme Hulpaanbod
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, art. 247a (ouderschapsplan)
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, art. 815 (inhoud ouderschapsplan)
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, art. 818 (verwijzing naar mediator)
Casewell